Powojenne odradzanie się życia muzycznego w Brzegu nierozerwalnie związane jest z fabryką fortepianów, która stałą się ważnym elementem edukacji i kultury.
Historia fabryki fortepianów w Brzegu
dzieli się na dwa wyraźnie odrębne okresy: przedwojenny (niemiecki) i krótki powojenny (polski).
Okres niemiecki (1870–1945):
Fabryka powstała w 1870 roku w Brzegu (wówczas niemiecki Brieg na Śląsku) dzięki Antonowi Schützowi. Początkowo działała jako spółka (wspólnicy m.in. Klose i Scholz), ale po konfliktach w 1885 r. Schütz zbudował nową, samodzielną fabrykę w tym samym mieście.
- Produkowano pianina i fortepiany – instrumenty cieszyły się dobrą opinią.
- Firma miała też spory warsztat naprawczy (restaurowano ok. 50 instrumentów rocznie).
- Znane numery seryjne sięgały co najmniej 5436 (czyli wyprodukowano kilka tysięcy sztuk).
- W 1887 r. obchodzono tysięczne pianino.
- W 1914 r. przejęto wrocławską firmę P. F. Welzel.
- Fabryka przetrwała obie wojny światowe bez większych zniszczeń (tylko jeden budynek częściowo spalony w 1945 r.).
- Po 1945 r. rodzina Schützów wyemigrowała do Lubeki (tam przez krótki czas działał skład fortepianów).
Fabryka mieściła się m.in. przy Feldstraße 27 (dzisiejsza ul. Jana Pawła II) oraz innych adresach w Brzegu.
Okres polski (1945–1949): Fabryka Fortepianów w Brzegu nad Odrą
Po wejściu Armii Czerwonej (luty 1945) i przejęciu miasta przez polską administrację, poniemiecki majątek fabryki Schütza został szybko zagospodarowany.
- 1 lipca 1945 – formalna rejestracja jako „Fabryka Fortepianów pod Zarządem Państwowym w Brzegu n/Odrą”.
- Pierwszy dyrektor: Adam Noworyta (kompozytor i pianista ze Lwowa).
- Początkowo remontowano i wykańczano przedwojenne instrumenty (już pod koniec 1945 r. pracowało kilku fachowców).
- Prawdopodobnie szybko uruchomiono produkcję nowych – Brzeg mógł być jedną z pierwszych powojennych polskich fabryk fortepianów (wcześniej niż Legnica czy Kalisz).
- Od lipca 1947 – włączona do Zjednoczonych Zakładów Przemysłu Muzycznego (ZZPM) w Warszawie → stała się w pełni państwowa.
- Marki produkowane: Polonus (fortepiany), Fabrzeg (pianina), czasem bez marki.
- Fabryka użyczała pomieszczeń pierwszej powojennej Państwowej Szkole Muzycznej w Brzegu (również pod kierunkiem Adama Noworyty).
- Wystawa Ziem Odzyskanych we Wrocławiu (1948) – pokazano tam fortepiany marki Polonus z Brzegu.
Zakończenie działalności: Fabryka została zlikwidowana w lutym 1949 r. (lub w połowie 1949) decyzją ZZPM. Maszyny, urządzenia, półfabrykaty i prawdopodobnie część kadry (w tym Adam Noworyta na krótko) przeniesiono do Legnicy, gdzie kontynuowano produkcję pod markami polskimi (np. w oparciu o poniemieckie zakłady Seilera).
Po 1949 r. w Brzegu już nie produkowano fortepianów – tradycja fortepianowa miasta zakończyła się po niespełna 4 latach polskiego okresu.
źródło: https://stroiciele.pl/2020/10/fabryka-fortepianow-w-brzegu-nad-odra/
Komentarze
Prześlij komentarz