Na tle innych przedstawicieli dynastii piastowskiej postać Jerzego II jawi się jako jedna z najbardziej interesujących i wszechstronnych. Jego otwarty umysł, zamiłowanie do piękna, a także niezwykła aktywność gospodarcza i polityczna sprawiły, że księstwo legnicko‑brzeskie weszło w okres wyjątkowego rozwoju. Charakter księcia, łączący romantyczne upodobania z pragmatyzmem administratora, zaowocował licznymi osiągnięciami, które odcisnęły trwały ślad na historii Śląska.
Bibliofil, rycerz, kolekcjoner
W gabinecie Jerzego II znajdowały się cenne druki, świadczące o jego wyrafinowanych zainteresowaniach. Obok wierszowanego romansu Weiss Kunig (1517), opartego na autobiograficznych wątkach Maksymiliana I, przechowywano jego wcześniejszą wersję Tojerdang (1514). Na półkach widniały również zbiory mów łacińskich, europejskie kroniki, poezja oraz genealogie rodów panujących z bogato zdobionymi portretami.
Książę kolekcjonował także militaria: pancerze, miecze i ozdobne pistolety. W zwierzyńcu w Łubsży gromadził rzadkie gatunki zwierząt, w tym niezwykłe owce obojnackie. Z kolei ogrody jego rezydencji zdobiły róże hiszpańskie i neapolitańskie. Zlecając bicie medali donatywnych dla swojej rodziny oraz specjalnych monet weselnych Ejepfening, dał dowód zamiłowania do ceremoniału i tradycji.
Dziedzictwo Piastów i rozbudowane kolekcje
Jerzy II kontynuował tradycję swych przodków. Już Ludwik I Brzeski w XIV wieku gromadził klejnoty, naczynia liturgiczne oraz niezwykłe pamiątki – jak staroegipską szklankę św. Jadwigi. Jerzy II rozwijał tę linię, dbając o kolekcje artystyczne, zamawiając tapiserie o tematyce biblijno‑królewskiej oraz antycznej, które zdobiły jego rezydencje.
Architektura i urbanistyka – Brzeg jako renesansowa perła
Jednym z najważniejszych osiągnięć Jerzego II była rozbudowa i modernizacja miast oraz zamków.
To z jego inicjatywy Zamek Piastów w Brzegu został przekształcony w jedną z najwspanialszych rezydencji renesansowych Europy Środkowej. Zatrudniał wybitnych artystów – zwłaszcza włoskich architektów i rzeźbiarzy – którzy nadali jego budowlom wyjątkowy charakter. Zamki w Oławie i Wołowie również zyskały renesansowy wygląd, a Brzeg został wzbogacony o nowy ratusz i odbudowane po pożarze wieże kościoła św. Mikołaja.
Rozbudowa miast, ściągnięcie rzemieślników, muratorów i artystów oraz konsekwentne inwestycje urbanistyczne sprawiły, że Brzeg stał się ważnym ośrodkiem regionalnym.
Reformator i gospodarz księstwa
Jerzy II podejmował śmiałe próby wzmocnienia gospodarki księstwa.
Rozwinął handel drzewem, wspierał przedsięwzięcia górnicze – poszukiwano złota, miedzi, ołowiu i saletry – a za odzyskane z nieudanych inwestycji środki wykupował okoliczne dobra i wsie. Powstawały tam folwarki z bydłem zarodowym, winnice i sady.
W miastach natomiast książę wprowadzał liczne regulacje, porządkując życie publiczne i rzemieślnicze. Brzeg przeżywał wzrost produkcji tekstyliów, wyrobów kowalskich, stolarskich i złotniczych. Intensywnie rozwijał się handel – szczególnie na słynnych jarmarkach bydła, na które zjeżdżali kupcy z całej Europy.
Oświata i kultura – dwa gimnazja i centrum intelektualne
Dwa gimnazja humanistyczne, założone z inicjatywy księcia – w Brzegu (1569) i Strzelinie (1585) – stały się wzorcowymi placówkami edukacyjnymi. Nauczali w nich wybitni uczeni, a księgozbiór wzbogacano o inkunabuły, druki muzyczne i dzieła teologiczne. Szkoły te stworzyły nową warstwę inteligencji księstwa – duchownych, nauczycieli i urzędników.
Jerzy II wspierał artystów, muzyków i rzeźbiarzy, zatrudniając ich przy licznych przedsięwzięciach architektonicznych i kulturalnych. Dworska orkiestra otrzymała wysokiej klasy instrumenty, a artystom zapewniano opiekę i zlecenia.
Polityk i dyplomata
Książę utrzymywał ożywione kontakty polityczne.
Przyjaźnił się z królami Polski – Zygmuntem II Augustem i Stefanem Batorym – i brał udział w ich poselstwach. Towarzyszył Henrykowi Walezemu w drodze do Rzeczypospolitej, uczestniczył w mediacjach między katolikami a protestantami, a nawet między różnymi nurtami samego protestantyzmu.
Jego autorytet sprawił, że często pełnił funkcję arbitra w sporach wyznaniowych. Z kolei liczne mariaże dynastyczne z rodami niemieckimi miały umacniać pozycję Piastów w regionie.
Filantropia i troska o poddanych
Jerzy II zasłynął również jako dobroczyńca. Budował domy opieki, szpitale, wspierał młodzież i ubogich. Gdy nastawały czasy drożyzny, wprowadzał ceny reglamentowane żywności. Nakazał zwalczać próżniactwo – codziennie dwaj słudzy kontrolowali gospody i nadzorowali osoby bez stałego zajęcia. Biednym dzieciom zapewniano posagi, umożliwiając im start w dorosłe życie.
Śmierć księcia i pamięć o nim
Wiosną Jerzy II zaczął podupadać na zdrowiu. Po wielkanocnej spowiedzi i komunii jego stan szybko się pogorszył. Wezwani lekarze nie byli w stanie mu pomóc. Żegnając żonę Barbarę, wypowiedział słowa świadczące o głębokiej wierze i spokoju ducha. Zmarł o północy z 7 na 8 maja, po godzinie modlitewnej ciszy przy jego łożu.
Na jego sarkofagu wyryto, że był „ratuszem Śląska” – fundamentem, filarem i odnowicielem, który wyprowadził księstwo z impasu i nadał mu nową siłę.
Komentarze
Prześlij komentarz